آشنايي با مفاهيم بازار سرمايه ۳

برگ اختيار خريد سهم چيست؟
نوعي قرارداد اختيار خريد سهام است كه به موجب آن خريدار داراي حق خريد و فروشنده متعهد به فروش تعداد معيني سهم، به قيمتي معين و در زماني معين
(يا پيش از آن زمان) خواهند بود.

برگ اختيار فروش سهام چيست؟
قراردادي است كه بين دو نفر بسته مي‌شود و به موجب آن يك طرف (دريافت‌كننده اختيار فروش) حق فروش تعداد معيني از سهام شركت خاصي را به قيمت معين به دست مي‌آورد. طرف ديگر متعهد مي‌شود كه بر اساس تقاضاي طرف اول، آن تعداد از سهام را به قيمت توافقي از وي خريداري كند.

قيمت توافقي يا قيمت توافق‌شده چيست؟
قيمتي است كه خريدار و فروشنده براي دادوستد يك نوع سهم عادي در آينده (كه در برگ اختيار خريد يا برگ اختيار فروش آن سهم قيد شده است)، بر روي آن توافق كرده‌اند. تاريخي را كه بر روي قرارداد اختيار معامله درج شده است، «تاريخ اجرا»، «تاريخ انقضا» يا «تاريخ سررسيد» مي‌نامند.

اوراق قرضه (Bond) چيست؟
نوعي سند بدهي است كه ناشر آن تعهد مي‌كند در تاريخ سررسيد، اصل آن و در موعدهاي مقرر بهره آن را بپردازد.

ريسك به چند گونه است؟
شركت‌ها با دو گونه ريسك عملياتي و ريسك مالي روبه‌رو هستند. ريسك عملياتي ناشي از تركيب هزينه‌هاي عملياتي شركت است و ريسك مالي ناشي از هزينه‌هاي مالي آن. اما در زمينه سبد اوراق‌بهادار نيز مي‌توان دو گونه ريسك تجاري و ريسك ويژه شركت را در مطالعه وضعيت سبد در نظر گرفت. ريسك تجاري به شرايط موثر بر كل صنعت مربوط است، در حالي كه ريسك ويژه شركت از عوامل موثر بر يك شركت معين تشكيل مي‌شود.

يك بازار فعال چگونه بازاري است؟
بازاري است كه در آن حجم زيادي از سهام، اوراق قرضه يا كالايي خاص دادوستد مي‌شود. در اين حالت، تفاوت بين قيمت پيشنهادي خريد و قيمت پيشنهادي فروش ناچيز است.

سهام داغ يا فعال چگونه سهامي است؟
سهامي است كه پي‌درپي و هر روز مورد دادوستد قرار مي‌گيرد. در مقابل سهام نيمه‌فعال كه به طور مرتب و پياپي خريد و فروش نمي‌شوند. بيشتر سهام شركت‌هاي معتبر از نوع فعال و پرطرفدار هستند. به ويژه آن دسته از شركت‌هايي كه از رويدادهاي اقتصادي و سياسي تاثير مي‌پذيرند و قيمت سهام آنها نوسان‌هاي ناگهاني دارند.

منظور از «سهام غيرفعال» يا «سهام راكد» چيست؟
سهامي است كه در بورس اوراق بهادار به ندرت خريد و فروش مي‌شود و به سختي مي‌توان براي آن خريدار يا فروشنده‌اي پيدا كرد. تفاوت قيمت پيشنهادي خريد و قيمت پيشنهادي فروش اين‌گونه برگه‌هاي سهام ممكن است زياد باشد.

«بازار عصبي» يا «بازار پرتنش» كدام است؟
بازار اوراق بهاداري كه نسبت به رويدادهاي اقتصادي مانند بودجه سالانه، رشد صنعتي نامطلوب، موضوع كنترل قيمت‌ها، تغيير دولت و مانند آن بسيار حساس است و واكنش نشان مي‌دهد، يك بازار عصبي يا پرتنش است.

كارگزار اوراق بهادار (Broker) كيست؟
كارگزار، شخصيت حقوقي است كه ضمن عضويت در بورس اوراق بهادار، مجاز به خريد يا فروش سهام براي خود يا از طرف مشتري است و در ازاي انجام سفارش مشتري، كارمزدي براساس ارزش ناخالص دادوستد انجام شده، دريافت مي‌كند. برخي كارگزاران نيز خدمات كاملي همچون نگهداري سهام و اوراق قرضه مشتري، ارائه پيشنهادها و رهنمود‌هاي سرمايه‌گذاري، طراحي سبد سرمايه‌گذاري براي مشتري و اداره سبد اوراق بهادار مشتري ارائه مي‌كنند.

خريد كل سهام مديريتي شركت (Management Buyout) به چه معني است؟
اين وضعيت هنگامي روي مي‌دهد كه مديران قبلي شركت، كل سهام شركت را خريداري كنند.
به طور معمول، اين اتفاق زماني روي مي‌دهد كه شركت يا يكي از واحدهاي زيرپوشش آن زيان‌ده و با خطر تعطيلي روبه‌رو باشد، يا مزايده‌اي براي تصاحب شركت برپا شده باشد.
در اين وضعيت، مديران ارشد شركت با روي هم گذاشتن منابع مالي خود و استفاده از كمك‌ موسسه‌هاي مالي، سهام مديريتي شركت را خريداري مي‌كنند، به اين اميد كه بتوانند به شكل مطلوبي آن را اداره كنند.همچنين هنگامي كه مالكان خارجي شركت تصميم به واگذاري سهام خود مي‌گيرند، ممكن است مديران غيرخارجي شركت سهام آنها را خريداري كنند.

صندوق سرمايه‌گذاري مشترك (Mutual Fund) چيست؟
اين گونه صندوق‌ها كه توسط شركت‌هاي سرمايه‌گذاري يا بانك‌ها اداره مي‌شوند، پول سهامداران خود را بر روي انواع اوراق بهادار همچون سهام اوراق قرضه و ابزارهاي بازار پول سرمايه‌گذاري مي‌كنند و ممكن است مدت زمان تشكيل آنها كوتاه يا بدون محدوديت زماني باشد.
به اين ترتيب، سرمايه‌گذاران اين‌گونه صندوق‌ها در واقع، داراي سبد متنوعي از اوراق بهادار هستند و ريسك سرمايه‌گذاري آنها نيز در حداقل ميزان ممكن خواهد بود.اين گونه‌ صندوق‌ها ممكن است در سرمايه‌گذاري‌هاي خود عملكرد محافظه‌كارانه يا جسورانه‌اي داشته باشند.

خالص ارزش دارايي (Net Asset value) هر سهم چيست؟
براي محاسبه اين عدد، خالص ارزش دارايي‌ها را به كل تعداد سهامي كه در دست مردم است، تقسيم مي‌كنند. اين كار براي تعيين ارزش هر سهم صندوق سرمايه‌گذاري مشترك در يك تاريخ معين و به هنگام بازخريد سهام صورت مي‌گيرد. اين رقم نشان‌دهنده چگونگي عملكرد مديران صندوق در سطح بازار اوراق بهادار خواهد بود.

شركت سرمايه‌گذاري مشترك بسته (Closed Ended Investment company) چيست؟
شركت سرمايه‌گذاري با مالكيت عمومي يا صندوق سرمايه‌گذاري مشتركي است كه توسط يك مدير اداره مي‌شود و سبد اوراق بهادار متنوعي در اختيار دارد، اما پس از عرضه عمومي اوليه سهام خود، ديگر نمي‌توانند سهام جديد منتشر كند.

ريسك (Risk) چيست؟
زيان بالقوه و قابل اندازه‌گيري يك نوع سرمايه‌گذاري را ريسك مي‌گويند. ريسك سرمايه‌گذاري بر روي اوراق بهادار عبارت است از: اعلام نشدن سود سهام، پايين بودن ميزان سود هرسهم، كاهش قيمت هرسهم و ورشكستگي شركت. زماني كه شركتي به مرحله انحلال مي‌رسد، به طور معمول، سهامداران همه پول خود را از دست مي‌دهند.

«بازار دست دوم» يا «ثانويه» (Secondary Market) چيست؟
بازاري است كه در آن اوراق بهاداري كه پيش‌تر منتشر شده است، مورد دادوستد قرار مي‌گيرد. اين گونه بازار به نقل و انتقال سريع‌تر اوراق بهادار كمك مي‌كند. بورس اوراق بهادار مهم‌ترين نهاد فعال در بازار دست‌دوم اوراق بهادار است. در مقابل بازار دست اول يا بازار اوليه است كه در آن ناشر اوراق بهادار، اوراق خود را به طور مستقيم به سرمايه‌گذار مي‌فروشد.